Hen Phế Quản Là Gì? Nguyên Nhân, Triệu Chứng Và Điều Trị

Hen phế quản là bệnh về đường hô hấp thường gặp phổ biến ở nhiều đối tượng khác nhau. Bệnh gây ảnh hưởng đến sức khỏe cũng như cuộc sống sinh hoạt của người mắc phải. Vì thế việc bổ sung thêm kiến thức về bệnh, cách nhận biết, chữa trị và phòng ngừa sớm được đánh giá là điều cần thiết nên làm. Nếu như bạn đang quan tâm đến sức khỏe của chính mình và người thân trong gia đình thì hãy nạp ngay các kiến thức bổ ích bằng cách theo dõi bài viết dưới đây của chúng tôi nhé!

Hen phế quản là gì?

Nói đến bệnh thì nhiều người sẽ nghĩ đây là khái niệm lạ lẫm vì không hay nghe đến. Tuy nhiên bạn sẽ lại thấy quen thuộc hơn khi gọi bằng cụm từ hen suyễn. Cụ thể đây là một bệnh lý liên quan đến đường hô hấp phổ biến phát sinh khi đường thở có dấu hiệu viêm mãn tính. Từ đó làm cho không khí lưu thông bị khó khăn, phổi hoạt động chưa được tối đa công xuất vì không hấp thụ và đẩy được khí ra bên ngoài.

Tìm hiểu về bệnh hen phế quản là gì?

Tìm hiểu về bệnh hen phế quản là gì?

Bệnh có cơ chế sinh học khá phức tạp nhưng cơ bản được mô tả bằng 3 cơ chế chính là đường thở viêm mãn tính, tăng đáp ứng đường thở và luồng khí thở bị giới hạn. Cụ thể như sau:

  • Đường thở viêm mãn tính là tình trạng biểu hiện thường xuyên của phế quản ngay cả khi bệnh hen đã kiểm soát được. Đa số tổn thương mãn tính sẽ không chữa trị khỏi được hoàn toàn nên người bị hen phế quản rất dễ bị tái phát mỗi khi sức đề kháng suy giảm hoặc thường xuyên tiếp xúc với yếu tố làm khởi phát trong môi trường.
  • Đường thở tăng đáp ứng khi tiếp xúc cùng yếu tố mang tính chất khởi phát như ô nhiễm, thời tiết thay đổi, dị nguyên, tâm lý, gắng sức,… cũng làm cho cơ trơn đường thở tăng tiết nhầy, co thắt và phù nề niêm mạc.
  • Giới hạn luồng khí xảy ra khi đường thở bị tăng đáp ứng, luôn trong tình trạng viêm nhiễm khiến lòng phế quản đã hẹp rồi còn hẹp thêm. Nếu kèm theo cả niêm mạc phù nề, tăng tiết nhầy và co thắt thì dễ biểu hiện khó thở, ho, nặng ngực,…

Triệu chứng hen phế quản

Thường khi cơ thể có vấn đề về sức khỏe thì nó sẽ biểu hiện bằng các triệu chứng đi kèm nhất định. Nhưng với bệnh hen phế quản thì lại khác, việc nhận dạng chắc chắn sẽ khó khăn và phức tạp hơn vì có người biểu hiện triệu chứng nhưng có người không hề có kỳ một triệu chứng nào, chỉ khi nặng rồi mới phát hiện ra. Thêm vào đó căn cứ theo từng tình trạng bệnh mà dấu hiệu cũng khác nhau, đa phần sẽ gặp một số triệu chứng điển hình như:

Co thắt lồng ngực

Co thắt lồng ngực hay tức ngực có thể xảy ra mỗi khi bạn chuyển đổi tư thế hay thay đổi trạng thái lúc thức dậy. Nếu như nó xuất hiện thường xuyên và liên tục với tần suất tăng cao thì chắc chắn bạn đã bị mắc bệnh hen phế quản rồi.

Hụt hơn

Đôi khi đang thực hiện một số hoạt động thể thao hoặc không làm việc gì dùng đến sức quá nhiều vẫn cảm thấy hay bị thiếu hụt hơi. Đây chính là triệu chứng điển hình của căn bệnh viêm phế quản cảnh báo mà bạn nên để ý.

Thở khò khè, khó thở

Khi hen phế quản hình thành thì sẽ khiến cho đường dẫn khí bị sưng viêm làm cho lượng không khí ra vào không lưu thông trơn tru như bình thường nữa. Do vậy mỗi khi thở, người bệnh sẽ thấy tiếng khò khè phát ra tại khu vực gần miệng và mũi. Trong nhiều trường hợp thở khò khè cộng khó thở nên còn ảnh hưởng cả đến chất lượng giấc ngủ. Chính mất ngủ nhiều sẽ là hệ lụy làm cho triệu chứng bệnh ngày càng phức tạp và xuất hiện rõ ràng hơn.

Một số dấu hiệu khác

Ngoài những triệu chứng được cho là điển hình kể trên thì người mắc bệnh hen phế quản còn dễ có thêm một vài triệu chứng khác như:

  • Ho: Ho dai dẳng kèm theo đờm hoặc không đờm. Đáng chú ý, ban đêm là thời điểm cơn ho xuất hiện cực kỳ dữ dội.
  • Dị ứng: Người bị bệnh sẽ thấy nhạy cảm với không khí, mùi và vị. Do vậy họ hay bị dị ứng mỗi khi tiếp xúc với lông động vật, phấn hoa và nấm mốc.
  • Mệt mỏi kéo dài: Đây là một dấu hiệu không phổ biến và chỉ hay gặp với đối tượng bị hen phế quản có sức khỏe yếu hay bệnh diễn biến nặng phức tạp. Điều này làm cho họ chán ăn, ăn không ngon miệng, không có sức lao động.
Các triệu chứng hen phế quản thường gặp

Các triệu chứng hen phế quản thường gặp

Khi những triệu chứng này diễn ra thường xuyên cùng mức độ khó chịu cao thì chứng tỏ bệnh đã bước sang giai đoạn nặng. Lúc này người bệnh cần thiết phải đi thăm khám ngay để các bác sĩ hỗ trợ cũng như tư vấn biện pháp khắc phục phù hợp.

Đáng chú ý trong một số trường hợp dấu hiệu bệnh hen bị bùng phát bất chợt khi bạn đang tập thể dục thể thao, đi vào trong môi trường có dị ứng hoặc do hít phải những yếu tố gây dị ứng,… Nếu như bạn nhận biết được mình thuộc một trong các trường hợp trên thì hãy luôn chuẩn bị cho mình các biện pháp để phòng tránh, hạn chế làm bệnh tiến triển xấu hơn.

Nguyên nhân hen phế quản

Bất kỳ mọi vấn đề không tốt xuất hiện trong cơ thể thì đều có các nguyên nhân nhất định Đáng chú ý có những bệnh được hình thành do nhiều nguyên nhân tác động khác nhau mà y học hiện đại ngày này chưa thể khám phá ra hết. Đối với căn bệnh này cũng thế, chúng xuất phát từ rất nhiều nguyên nhân khác nhau, được chia tách ra thành 02 nhóm chính là tác nhân dị ứng và tác nhân không dị ứng. Cụ thể như sau:

Tác nhân dị ứng

Đây là nhóm được hình thành bệnh hen phế quản phổ biến nhất, xuất phát từ có nguyên nhân cụ thể gồm:

  • Dị nguyên đường hô hấp bao gồm phấn hoa, khói bụi hay nấm mốc phát sinh xung quanh khu vực sống. Bên cạnh đó mùi kim loại hay mùi xăng xe cũng khiến cho bệnh hen bị phát tác tùy theo độ nhạy cảm mỗi người.
  • Dị nguyên thực phẩm cũng là một nguyên nhân gây bệnh, nó có thể là thực phẩm hải sản hay nhóm thực phẩm nhiều protein.
  • Những tác nhân, bệnh lý làm nhiễm khuẩn đường hô hấp như viêm họng, viêm xoang, viêm mũi dị ứng,… xuất hiện lâu ngày cũng dễ hình thành hen phế quản.
  • Thuốc kháng sinh hay một vài loại thuốc tân dược khác không tương thích được với cơ thể gây dị ứng cũng dễ phát sinh bệnh hen.

Tác nhân không dị ứng

Bên cạnh tác nhân gây dị ứng thì bệnh còn phát sinh bởi các tác nhân không dị ứng. Tuy nhiên nhóm này khá ít và hiếm gặp hơn. Trong đó bao gồm:

  • Yếu tố tâm lý: Đây cũng là một trong những nguyên nhân gây hen phế quản, khi cơ thể thường xuyên rơi vào tình trạng lo âu, căng thẳng liên tục thì bệnh rất dễ được hình thành.
  • Yếu tố di truyền: Hen có thể được phát sinh do yếu di truyền. Cụ thể khi trong gia đình bạn có bố mẹ bị hen thì thường truyền sang con và nối tiếp qua các thế hệ. Nhưng mức độ bệnh sẽ không giống nhau.
  • Rối loạn tình dục cũng là nguyên nhân làm cho bệnh hen khởi phát nhanh chóng.

Bệnh hen phế quản có chữa được không?

Bệnh có chữa được không chính là thắc mắc của nhiều bệnh nhân và gia đình bệnh nhân hiện nay. Cụ thể bệnh hen có chữa và kiểm soát được nhưng sẽ không thể trị tận gốc mà chỉ giúp cho người bệnh không còn xuất hiện triệu chứng khó chịu cũng như giúp cho chúng không diễn biến nặng nề hơn để sống chung với bệnh hen dễ dàng.

Trong trường hợp không được phát hiện về chữa trị phù hợp thì bệnh sẽ phát sinh nên những biến chứng cực kỳ nguy hiểm. Đó là:

  • Nhiễm khuẩn phế quản: Xảy ra khi bệnh nhân mắc phải hen phế quản mãn tính, có xu hướng tăng cao lúc giao mùa. Từ đó hay bị khó thở, sốt cao, đờm nhiều ở cổ.
  • Xẹp phổi: Theo thống kê có đến ⅓ số lượng bệnh nhân nhập viện chữa trị bệnh khi phổi đã xẹp. Triệu chứng này đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện kịp thời.
  • Tâm phế mãn tính: Bệnh nhân hay thấy khó thở mỗi khi làm việc gắng sức, sườn phải đau hạ hoặc liên tục tím tái,…
  • Tràn khí trung thất, tràn khí màng phổi: Đấy là một trong những biến chứng của hen phế quản vì phế nang bị giãn rộng nên làm cho các mạch máu bị suy yếu dần và gây gia tăng áp lực cho phế nang gây ra bục vỡ, nhất là khi bệnh nhân làm việc quá sức.
  • Khi phế thũng: Có biểu hiện đầu chi và môi tím tái, khác đờm nhiều và đôi lúc bệnh nhân thây không thể thở được.
  • Suy hô hấp, ngừng hô hấp: Do não thiếu oxy nên khiến người bệnh dễ rơi vào suy hô hấp kéo dài. Đã có một vài trường hợp bị diễn biến xấu làm cho người bệnh ngừng hô hấp, ngừng tim, hôn mê sâu hoặc tử vong.

Tuy nhiên vẫn còn tồn tại một vài trường hợp bệnh hen phế quản tự khỏi hoàn toàn nhờ vào diễn biến theo tự nhiên của bệnh, nhưng chiếm khá ít. Thường xảy ra bởi thể hen được khởi phát ngay từ nhỏ, chúng sẽ tự giới hạn cũng hư có tiên lượng tốt hơn so với hen khởi phát khi đã ở tuổi trưởng thành.

  • ½ số trường hợp trẻ nhỏ bị khởi phát hen lúc nhỏ sẽ hết hẳn các triệu chứng vào độ tuổi trưởng thành.
  • ¼ số trường hợp bệnh thuộc hen bậc 1 nên chỉ cần tránh những yếu tố làm kích phát các cơn hen là dễ dàng kiểm soát bệnh tốt.
  • ¼ số trường hợp vẫn còn tồn tại dấu hiệu hen phế quản nặng mãi về sau

Còn từ 10 tuổi trở lên nếu mà cải thiện và phòng ngừa tốt thì những triệu chứng của hen sẽ nhẹ rồi thưa dần đi. Nhưng bạn cần phải biết một điều người trưởng thành đã có tiền sử bị hen từ bé thì vẫn có nguy cơ mắc lại rất cao hơn đối tượng không có tiền sử hen lúc bé.

Điều trị hen phế quản

Mặc dù bệnh như đã đề cập rất khó có thể chữa được khỏi hoàn toàn nhưng nếu như bệnh nhân biết cách tuân thủ đúng các cách chữa trị chuyên khoa thì sẽ dễ dàng kiểm soát được tốt bằng một số cách như:

  • Dùng thuốc hen suyễn theo đơn kê của bác sĩ
  • Tái khám đúng hẹn khoảng 2 – 3 lần trong năm ngay cả trong trường hợp không xuất hiện bất cứ triệu chứng gì.
  • Tránh xa các yếu tố khiến cơn hen dễ tái phát

Theo đó việc điều trị hen phế quản sẽ tập chung chính vào mục tiêu cắt đứt cơn hen cũng như dự phòng xuất hiện cơn hen tiếp tục để chúng xuất hiện càng thưa càng tốt. Đặc biệt bệnh nhân phải luôn chủ động mang theo thuốc bên mình ở bất cứ nơi đâu phòng ngừa bệnh tái phát bất ngờ.

Đến khi bệnh đã được bác sĩ kiểm soát hiệu quả rồi cần định kỳ tái khám tại chuyên khoa hô hấp để các chuyên giá đánh giá cũng như điều chỉnh loại thuốc, liều dùng phù hợp nhằm kiểm soát hiện tượng khó thở chủ động.

Thuốc kiểm soát hen phế quản dài hạn

Bệnh nhân cần dùng thường xuyên thì mới có thể giảm được tình trạng đường hô hấp bị viêm nhiễm. Đây được đánh giá là một trong các biện pháp chính để chữa trị hen suyễn vì dễ dàng kiểm soát hen hàng ngày và đồng thời giảm tối thiểu khả năng tái phép hen cấp. Một số loại thuốc được bác sĩ dùng trong điều trị hen dài hạn là: 

Thuốc Tây điều trị bệnh hen phế quản

Thuốc Tây điều trị bệnh hen phế quản

  • Corticosteroid dạng hít
  • Theophylline
  • Thuốc kích thích beta tác dụng lâu dài
  • Leukotriene modifier: Thuốc điều biến Leukotriene 
  • Thuốc đường hít kết hợp

Thuốc cắt/giãn phế quản

Thuốc có tác dụng cắt hoặc giãn cơn phế quản đường hít sẽ mang tác dụng nhanh chóng trong việc cải thiện triệu chứng bệnh nhanh chóng ở trong thời gian rất ngắn. Đặc biệt hay được dùng trước lúc vận động nếu được bác sĩ chỉ định. Một số loại hỗ trợ cắt cơn hen phế quản bao gồm:

  • Corticosteroid dạng tiêm mạch hoặc uống 
  • Thuốc kích thích beta tác dụng thời gian ngắn
  • Ipratropium (Atrovent)

Phòng ngừa hen phế quản

Nguyên tắc trong chữa trị cũng như phòng ngừa căn bệnh chính là hạn chế tối đa việc tiếp xúc với những tác nhân gây ra dị ứng. Trong đó bao gồm: 

  • Tránh yếu tố thay đổi thời tiết, làm việc gắng sức, cảm cúm, viêm họng, sổ mũi
  • Tránh hút thuốc lá chủ động hoặc bị động
  • Mùi thức ăn, mùi mốc, mùi sơn nhà mới, chất có phân tử bay hơi, nước hoa, lông động vật, thuốc nhuộm tóc, thuốc xịt phòng,…
  • Tránh gặp mưa, ngồi gần quạt, bị nhiễm lạnh, đêm quên đắp chăn,…
  • Dọn dẹp nhà cửa thường xuyên, hút bụi bẩn, giặt giũ chăn màn để loại bỏ hết các vi khuẩn, nấm hay ký sinh trùng gây ra bệnh.
  • Bổ sung nhiều dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể, rèn luyện thể dục thể thao vừa sức

Trên đây là một số thông tin chia sẻ về căn bệnh hen phế quản mà chúng tôi muốn gửi đến cho bạn đọc. Hy vọng qua bài viết này đã giúp cho mọi người hiểu rõ hơn về căn bệnh cũng như có biện pháp phòng tránh phù hợp cho chính mình và người thân. Cảm ơn bạn đã theo dõi và đón đọc bài viết.

WHO Viet Nam
Logo